Cách bảo quản mật ong đúng cách để giữ chất lượng

Cách bảo quản mật ong đúng cách không quá phức tạp, nhưng nó quyết định phần lớn việc mật ong giữ được màu, mùi và chất lượng theo thời gian. Mật ong là dung dịch đường đậm đặc với lượng nước thấp, nên ít bị hư hỏng hơn nhiều thực phẩm khác. Tuy vậy, nhiệt độ cao, hơi ẩm lọt vào và ánh sáng vẫn có thể làm thay đổi chất lượng. Bài viết này tổng hợp những điều cơ bản nhất, dựa trên một số nghiên cứu khoa học, để bạn có thể tự bảo quản mật ong ở nhà một cách yên tâm.

Ba yếu tố cần kiểm soát khi bảo quản mật ongNhiệt độ thấp, ổn địnhĐộ ẩm thấp, đậy kínTránh ánh nắng, nhiệt

Vì sao cần bảo quản mật ong đúng cách?

Mật ong chủ yếu gồm đường fructose và glucose, với lượng nước tương đối thấp. Tiêu chuẩn Codex về mật ong (CXS 12-1981) quy định độ ẩm tối đa chung là không quá 20%. Khi hàm lượng nước cao hơn, mật ong dễ lên men hơn theo thời gian. Tổng quan của Singh và Singh (2018) cũng nhấn mạnh rằng mật ong có nhiều nước sẽ dễ lên men, vì vậy độ ẩm là một chỉ tiêu chất lượng quan trọng.

203c6081-97ce-438e-93b4-f10a023a96651fad14bc-ae9e-4302-879e-355ad3792577

                                                                     Ba yếu tố cần kiểm soát khi bảo quản mật ong tại nhà

Nhiệt độ bảo quản mật ong nên là bao nhiêu?

Nhiệt độ là yếu tố bạn nên kiểm soát đầu tiên. Theo cùng tổng quan trên, việc bảo quản mật ong ở trên 27 °C trong nhiều tháng làm tăng hàm lượng HMF (hydroxymethylfurfural), một chỉ số phản ánh mức độ biến đổi do nhiệt và thời gian lưu trữ. Ngược lại, nhiệt độ thấp làm chậm quá trình kết tinh: một nghiên cứu được trích dẫn trong tổng quan ghi nhận mật ong ở 4 °C kết tinh chậm hơn so với ở 20 °C.

Chọn nơi khô, mát và tránh ánh nắng

Bạn nên để mật ong ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và đặt xa bếp, lò nướng hay bình nước nóng. Một góc tủ bếp hoặc tủ đựng thực phẩm khô, không gần nguồn nhiệt, thường là lựa chọn đơn giản và phù hợp.

Độ ẩm và cách đậy nắp hũ mật ong

Mật ong có tính hút ẩm, nên nếu nắp không kín, hơi ẩm từ không khí có thể lọt vào và làm tăng độ ẩm trong hũ. Hãy đậy nắp chặt sau mỗi lần lấy mật và dùng thìa khô, sạch. Tránh để nước hoặc thìa ướt chạm vào mật, vì nước làm tăng nguy cơ lên men.

Trong nghiên cứu năm 2024 đăng trên tạp chí Foods, các mẫu mật ong được đựng kín ở 20–25 °C và độ ẩm trung bình giảm nhẹ từ 16,5% xuống 15,6% sau 12 tháng. Kết quả này phù hợp với việc giữ nắp kín và bảo quản ở điều kiện ổn định.

Chọn bao bì phù hợp khi bảo quản mật ong

Cũng trong nghiên cứu năm 2024, các tác giả so sánh hũ thủy tinh màu sáng, hũ thủy tinh màu tối và hộp thiếc. Kết quả cho thấy loại bao bì ảnh hưởng rất ít đến các chỉ số được đo, chỉ có độ axit tự do là khác biệt rõ rệt. Vì vậy, bạn có thể ưu tiên hũ thủy tinh có nắp kín, dễ vệ sinh và đạt tiêu chuẩn đựng thực phẩm. Nếu dùng hũ thủy tinh trong suốt, nên đặt ở nơi ít ánh sáng.

Mật ong để được bao lâu và chất lượng thay đổi ra sao?

Nhờ đường đậm đặc và lượng nước thấp, mật ong có thể bảo quản được trong thời gian dài. Tuy vậy, chất lượng dinh dưỡng và cảm quan vẫn thay đổi dần. Trong nghiên cứu của Yiğit và cộng sự (2024), ở điều kiện phòng 20–25 °C, HMF trung bình tăng từ 35,2 mg/kg lúc ban đầu lên 93,0 mg/kg sau 6 tháng và 106,4 mg/kg sau 12 tháng. Trong cùng thời gian, hoạt tính diastase giảm từ 12,9 xuống 6,8, còn tổng hàm lượng phenol (TPC) giảm từ 163,4 xuống 87,7 mg GAE/100 g.

                                                                                                                              HMF tăng dần khi mật ong được bảo quản ở nhiệt độ phòng

HMF trung bình theo thời gian bảo quản (mg/kg)Mức tối đa chung của Codex: 40 mg/kg35,293,0106,4Ban đầuSau 6 thángSau 12 thángSố liệu trung bình từ Yiğit và cộng sự (2024), bảo quản kín ở 20–25 °C

Đáng lưu ý, giá trị HMF trung bình sau 6 và 12 tháng trong nghiên cứu này vượt mức 40 mg/kg, mức tối đa chung mà tiêu chuẩn Codex quy định. Điều đó cho thấy việc bảo quản kéo dài ở nhiệt độ phòng cần được theo dõi, và bạn nên ưu tiên dùng mật ong trong khi chất lượng còn tốt.

Dấu hiệu mật ong có vấn đề và mật kết tinh

Một số dấu hiệu bạn nên chú ý là mùi chua hoặc giống rượu, có bọt nổi lên trên bề mặt, hoặc vị gắt bất thường. Nếu gặp những dấu hiệu này, nên cân nhắc không dùng tiếp.

Kết tinh thì khác. Đây là hiện tượng đường glucose tự tách ra thành tinh thể, thường thấy ở mật ong nguyên chất và không đồng nghĩa với việc mật hỏng. Nếu muốn mật trở lại dạng lỏng, bạn có thể ngâm hũ trong nước ấm, không đun nóng trực tiếp, vì nhiệt cao làm tăng HMF và giảm hoạt tính enzyme.

Quy trình bảo quản mật ong tại nhà

Bạn không cần dụng cụ phức tạp để giữ mật ong ổn định. Chỉ cần thực hiện đều đặn bốn bước sau.

                                                                                                                                                                      Bốn bước bảo quản mật ong tại nhà

1. Lấy mật bằngthìa khô, sạch2. Đậy nắp ngaysau khi dùng3. Đặt nơi khô,mát, ít ánh sáng4. Kiểm trađịnh kỳ

Tóm tắt cách bảo quản mật ong đúng cách

Nếu cần nhớ nhanh, hãy ghi nhớ những điểm chính sau đây:

• Để mật ong ở nơi khô, mát, tránh ánh nắng và xa nguồn nhiệt, vì nhiệt cao làm tăng HMF.
• Đậy nắp chặt sau mỗi lần dùng và luôn dùng thìa khô để hạn chế hơi ẩm và nước lọt vào.
• Ưu tiên hũ thủy tinh có nắp kín hoặc bao bì thực phẩm đạt chuẩn.
• Dùng mật ong khi chất lượng còn tốt và tham khảo hạn sử dụng ghi trên nhãn.

Nếu bạn đang tìm mật ong nguyên chất để dùng hằng ngày, có thể tham khảo các sản phẩm tại trang sản phẩm mật ong của chúng tôi.

Câu hỏi thường gặp về cách bảo quản mật ong

Mật ong có cần để trong tủ lạnh không?

Không bắt buộc. Nghiên cứu được trích dẫn cho thấy nhiệt độ lạnh làm mật ong kết tinh chậm hơn, nhưng kết tinh không đồng nghĩa với việc mật bị hỏng.

Mật ong bị kết tinh có dùng được không?

Thông thường có thể dùng được. Kết tinh là hiện tượng tự nhiên của đường trong mật. Bạn có thể ngâm hũ trong nước ấm để mật trở lại dạng lỏng, nhưng không nên đun nóng trực tiếp.

Có nên bảo quản mật ong trong hũ nhựa không?

Nên ưu tiên hũ thủy tinh hoặc bao bì thực phẩm đạt chuẩn, có nắp kín. Nghiên cứu năm 2024 cho thấy loại bao bì ảnh hưởng ít đến các chỉ số được đo.

Mật ong để được bao lâu?

Mật ong có thể bảo quản trong thời gian dài, nhưng chất lượng vẫn giảm dần theo thời gian ngay cả khi đựng kín ở nhiệt độ phòng. Bạn nên tham khảo hạn sử dụng ghi trên nhãn và dùng khi mật còn tốt.

Nguồn tham khảo

• Yiğit, Y., Yalçın, S., & Onbaşılar, E. E. (2024). Effects of Different Packaging Types and Storage Periods on Physicochemical and Antioxidant Properties of Honeys. Foods, 13(22), 3594. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11593547/
• Singh, I., & Singh, S. (2018). Honey moisture reduction and its quality. Journal of Food Science and Technology, 55(10), 3861–3871. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6133847/
• FAO/WHO Codex Alimentarius. Tiêu chuẩn Codex về mật ong (CODEX STAN 12-1981, sửa đổi 1987 và 2001). https://www.fao.org/input/download/standards/310/cxs_012e.pdf

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y tế.

Bạn đang bảo quản mật ong ở nhà bằng cách nào, và đã gặp hiện tượng nào khiến bạn băn khoăn? Hãy chia sẻ bên dưới để cùng trao đổi nhé.